Sosyal Yunan hekimler Karystos, Aristoteles ve Erasistratos klinik

Sosyal
medya kullan?m?n?n artmas? ile günümüzde hem erkekler hem de
kad?nlar kilo vermek ve formda kalmak amac?yla çaba harcamakta,
fakat bu çaba olumlu sonuçlar? kazand?rabilece?i gibi olumsuz
sonuçlara da neden olabilmektedir. Ayr?ca, çal??ma hayat?
içinde bulunan bireyler daha çok fast food gibi kalorisi yüksek
yemekleri tercih etme e?ilimindedir. Sa?l?ks?z ve yanl??
yap?lan yeme al??kanl?klar? yeme bozukluklar? geli?tirilmesine
ve ciddi sa?l?k sorunlar?n?n ya?anmas?na neden olabilmektedir.
Modern zamanlar?n en yayg?n hastal?klar?ndan biri de yeme
bozukluklar?d?r. Dünya üzerinde bir çok insan?n hayat? yeme
bozuklu?u nedeniyle risk alt?ndad?r. Özellikle kad?n bedeniyle
ilgili kültürel standartlar zaman içinde de?i?mi?tir, daha
önceki dönemlerde farkl? olarak günümüzde ideal kad?n zay?f
olarak tasvir edilmektedir.

Bulimia
Nervoza
Bulimia
yak?n dönemde olu?an güzellik alg?lar?yla ortaya ç?kan bir
kavram olarak dü?ünülse de tarihi oldukça eskiye dayanmaktad?r.
Antik Yunan’da “bulimia” aç olmay? ve kendini aç b?rakman?n
en son noktas?n? betimlemek amac?yla kullan?lm??t?r. Kelime
kökeni olarak Latince’deki “bous” ve “limos”
kelimelerinden türetildi?i ve “Öküz açl???” anlam?na
geldi?i bilinmektedir. Bu söz öbe?i ki?inin bütün bir öküzü
yiyebilecek kadar aç oldu?u ya da öküz kadar çok yemek
yiyebilece?i anlam?nda kullan?lmaktad?r (Parry-Jones ve
Parry-Jones, 1991). Eski Roma ?mparatorlu?u’nda insanlar?n bir
ritüel olarak t?kan?rcas?na yedikleri ve ard?ndan kustuklar?ndan
bahsedilmektedir.Hatta 1996 y?l?nda Crichton tarad?ndan yap?lan
bir ara?t?rmaya göre, Roma ?mparatorlar? olan Claudius ve
Vitellus’un yeme davran??lar?n?n bulimiaya benzedi?i ve tarihte
bilinen en eski t?kan?rcas?na yeme ve kusma davran???
sergileyen ki?iler olduklar?n? iddia etmektedir. Ayn? ?ekilde o
dönemin din adamlar?n?n, azizlerinin a??r? yiyip daha sonra
vomitorium ad? verilen yerlerde kustuklar?ndan söz edilmektedir
(Akt. Garner
& Garfinkel, 1997).
Bulimia
kavram?n? mitolojik hikayelerde de görebilmekteyiz. Erysikhton
Demeter’e ait bir ormanl?k alan? tahrip etmesi sonucunda Tanr?ça
onu, dayan?lmaz durdurulamaz bir açl?kla cezaland?rm??t?r.
M.Ö. 4. ve 3. yüzy?lda Yunan hekimler Karystos, Aristoteles ve
Erasistratos klinik aç?dan “a??r? ve dayan?lmaz açl?k”
terimini ilk kez kullan?lm??t?r (Ziolko,
1996).
Bulimia
için 13. y.y.’da midedeki bir rahats?zl?ktan kaynakland???
dü?ünülmü?tür. Bu durumda ki?inin midesindeki rahats?zl?ktan
dolay? yediklerini hazmetmesi engellendi?i ya da hazmedemeden
ç?karmas?na neden oldu?u varsay?lm??t?r. 18. y.y. sonlar?na
do?ru Bulimia ve histeri aras?nda bir ba? oldu?u dü?ünülmü?
ve Bulimia’n?n histerinin bir çe?idi oldu?una inan?lm??t?r.
19. y.y.’da Bulimia’n?n psikolojik nedenlerinin oldu?u fikri
ortaya ç?km??t?r. Bulimia
Nervoza için tarihteki vaka örneklerine bak?ld???nda çok fazla
veri elde edilememektedir, ancak günümüzden farkl? olarak büyük
ço?unlu?unda erkeklerin olu?turdu?u, 19. y.y. ve sonras?nda
kad?nlara ait örneklerin artt??? görülebilmektedir. Bunlara ek
olarak, pek çok vakada telafi edici davran?? bulunmad??? için,
asl?nda bu vakalar?n t?kan?rcas?na yeme bozuklu?una ait vakalar
oldu?u dü?ünülmektedir (Parry-Jones ve Parry-Jones,
1991).

20.
yüzy?l?n ba?lar?nda Bulimia Nervoza’y? t?bbi bir terim olarak
ilk Pierre Janet kullanm??t?r. Janet (1903) “Obsession et la
Psychasthenie” adl? çal??mas?nda “Nadia” isimli bir vakada
gizli zorlant?l? bir biçimde yemek yeme davran???ndan söz
etmi?tir (Akt. Putnam, 1989). Daha sonraki y?llarda Wulff (1932)
“D.” isimli a??r? yeme ataklar? ard?ndan kusma
davran??lar?n?n görüldü?ü bir vakada takip etmi?tir. Bu
hastan?n yo?un bir depresyon ya?ad??? ve kendisini
“tiksinilecek kadar ?i?man” olarak betimledi?i görülmü?tür.
Biswanger ise 1944-1945 y?llar? aras?nda Ellen West vakas?n?
takip etmi?tir. Bu vakada hasta i?tah? için “vah?i bir hayvan
gibi yeme?i bir ç?rp?da bitirme” iste?i olarak tan?mlam??,
daha sonra yeme reddi, kusma, laksatif al?m? vb. davran??lar
göstermi?, en sonunda ise intihar etti?i bildirilmi?tir (Akt.
Garner & Garfinkel, 1997).

Bulimia
Nervoza ilk kez 1979 tarihinde Russell taraf?ndan sistematik bir
?ekilde incelenmi? ve ayr? bir sendrom olarak tan?mlanm??t?r (
Akt. Frampton, 2013). Bulimia
Nervosa’n?n 1970’li y?llardan önce psikiyatrik bir bozukluk
olarak bilinmemesi ve tan? kriterlerinin olmamas? nedeniyle bu
tarihten öncesinde yayg?n olarak görülmemi?, ancak bu tarihten
sonra oldukça yayg?n görülmeye ba?lam??t?r.

DSM
Tan? Ölçütlerine göre
DSM-III’de
(1980) bulimia yeni bir bozukluk terimi olarak yer alm??t?r. Fakat
DSM-III’de bulimik evreleri olan hastalar?n Anoreksiya
Nervoza özelliklerini de ta??d?klar? görülmü?, DSM-III-R ile
birlikte Bulimia Nervoza yeni bir tan? ba?l??? olarak yer
alm??t?r.
DSM-IV
(2013) s?n?fland?rmas?na göre yeme bozuklu?u Anoreksiya
Nervoza, Bulimia Nervoza ve Ba?ka Türlü Adland?r?lamayan Yeme
Bozuklu?u olmak üzere üçe ayr?lm??t?r. Bu yaz?da Bulimia
Nervoza’n?n tarihsel süreci aç?klanmaya çal???lacakt?r.
DSM-IV’de Bulimia Nervosa için a?a??daki tan? kriterlerine yer
verilmi?tir.
A.
Yenilenen t?k?n?rcas?na yeme epizodlar?n?n olmas?. Bir
t?k?n?rcas?na yeme epizodu a?a??dakilerden her ikisi ile
belirlidir:

ayn?
zaman diliminde ve benzer ko?ullarda ço?u insan?n
yiyebilece?inden hiç tart??mas?z çok daha fazla miktarda olan
yiyece?i belirli zaman diliminde (örn. herhangi bir 2 saatlik süre
içinde) yeme.
bu
epizod s?ras?nda yeme kontrolünün kalkt??? duyumunun olmas?
(örn. Yemeyi durduramayaca?? ya da ne yedi?ini ya da ne kadar
yedi?ini kontrol edememe duygusu).

B.
Kilo almaktan sak?nmak için, kendisinin yol açt??? kusma,
laksatiflerin, diuretiklerin, lavmanlar?n ya da di?er ilaçlar?n
yanl?? yere kullan?m?, hiç yemek yememe ya da a??r? egzersiz
yapma gibi uygunsuz dengeleyici davran??larda tekrar tekrar
bulunma.

C.
T?k?n?rcas?na yeme ve uygunsuz dengeleyici davran??lar; her
ikisi de 3 ay süreyle ortalama en az haftada iki kez ortaya
ç?kmaktad?r.

D.
Kendini de?erlendirirken anlams?z bir biçimde vücudun biçimi ve
a??rl???ndan etkilenir.

E.
Bu bozukluk sadece Anoreksiya Nervoza epizodlar? s?ras?nda ortaya
ç?kmamaktad?r.

Ç?kartma
Olan Tip: Bulimia
Nervoza’n?n o s?radaki epizodu s?ras?nda ki?i düzenli olarak
kendi kendine kusmu? ya da laksatifleri, diuretikleri ya da
lavmanlar? yanl?? yere kullanm??t?r.

Ç?kartma
Olmayan Tip:
Bulimia Nervoza’n?n o s?radaki epizodu s?ras?nda ki?i, hiç
yemek yememe ya da a??r? egzersiz yapma gibi di?er uygunsuz
dengeleyici davran??larda bulunmu? ancak kendi kendine kusmam??
ya da laksatifleri, diuretikleri ya da lavmanlar? yanl?? yere
kullanmam??t?r.
DSM-5’te
(2013) ise “Bluimiya Nervoza” bozuklu?unun tan? ölçütlerinde
üç ayl?k dönemdeki atak s?kl??? ?art? 2’den 1’e
indirilmi?tir.
DSM-5’teki
“Bulimiya Nervoza”n?n C tan? ölçütü: “t?k?n?rcas?na
yeme davran??lar?n?n ve uygunsuz ödünleyici davran??lar?n
her ikisi de, ortalama, üç ay içinde, en az haftada bir kez
olmu?tur.”” (syf.
175) ?eklinde de?i?tirilmi?tir.

ICD-10
Tan? Ölçütlerine Göre
·
Yeme ile tak?nt?l? u?ra? ve kar?? konulamayan yeme iste?i;
k?sa sürelerde büyük miktarda yeme nöbetlerine neden olur.
·
Yiyeceklerin ?i?manlat?c? etkisini ortadan kald?rma amaçl?
kusma, müshil ilac? kullanma, de?i?en sürelerle aç kalma,
i?tah bask?lay?c? ilaçlar, tiroid preparatlar? ya da diuretik
kullan?m? yollar?na ba?vurulur. Diyabetik hastalar bulimik
olduklar?nda insulin tedavilerini ihmal etmeyi seçebilirler.
·
Çok ?iddetli ?i?manlama korkusu nedeniyle kilo ve ya? aç?s?ndan
uygun ya da sa?l?kl? olandan cok daha dü?ük bir beden a??rl???
belirlenmi?tir.
·
Hastan?n
öyküsünde her zaman olmamakla birlikte s?kl?kla anoreksiya
nervoza dönemi vard?r ve iki dönem aras?ndaki süre de?i?kenlik
gösterebilir (Herpertz
v.d., 2011).